Wat is een dwarslaesie

Laesie betekent ‘beschadiging’. Bij een dwarslaesie is het ruggenmerg beschadigd geraakt. Daardoor functioneert het lichaam niet meer als voorheen. De meeste mensen denken bij een dwarslaesie onmiddellijk aan een rolstoel, en inderdaad zijn veel mensen met een dwarslaesie rolstoelgebruiker. Maar een dwarslaesie is heel wat meer dan ‘niet meer kunnen lopen’. Ook andere functies in het lichaam zijn verstoord. De aard en plaats van de beschadiging bij een dwarslaesie bepaalt daarbij tot op welke hoogte van het lichaam er functieverlies is. De aard van de beschadiging bepaalt of er een volledig of gedeeltelijk functieverlies is.

De eerste tijd na het ontstaan van de dwarslaesie is er sprake van een ‘spinale shockfase’, als reactie van het lichaam op de ingrijpende gebeurtenissen. Er kunnen dan tijdelijk functies uitvallen, die later weer terugkeren. Soms herstellen functies zich dus voor een deel, maar het overblijvende functieverlies is definitief.

Wat mensen met de beperkte mogelijkheden doen, blijkt voor iedereen anders te zijn. Mensen benutten hun lichamelijke mogelijkheden nu eenmaal heel verschillend, en zij ervaren hun situatie ook heel verschillend.

Oorzaken van een dwarslaesie

Een dwarslaesie wordt vaak veroorzaakt door een ongeluk, bijvoorbeeld een verkeers-, sport- of bedrijfsongeluk. De wervelkolom kan dan breken of verbrijzelen, waarbij delen van de wervelkolom in of tegen het ruggenmerg terechtkomen. Een laesie kan verder ontstaan door schot- of steekwonden of door een beschadiging bij een operatie. Ook door ziekte kan het ruggenmerg beschadigen, bijvoorbeeld door een ontsteking, gezwel, bloeding of infarct, waarbij de doorbloeding tijdelijk stagneert en weefsel afsterft.

Het ruggenmerg

Het ruggenmerg is een verzameling van miljarden zenuwbanen. Het is een vingerdikke streng van vijftig centimeter lang, waaruit om de anderhalve centimeter links en rechts, voor en achter vertakkingen komen. Die vertakkingen of zenuwwortels dienen als verlengstuk van het ruggenmerg. Samen met de hersenen vormt het ruggenmerg het ‘centraal zenuwstelsel’. Het ruggenmerg is te zien als een communicatiekanaal. Het geeft signalen door van de hersenen naar het lichaam, en omgekeerd van het lichaam naar de hersenen. De hersenen geven informatie aan spieren en organen, waardoor deze goed kunnen functioneren. Zo worden alle bewegingen gestuurd. Organen en huid geven gevoelsinformatie door aan de hersenen, waarop dan gereageerd kan worden. Er komt een signaal van de huid als deze verbrandt, er komt een signaal van de blaas als deze is gevuld, enzovoorts. Het ruggenmerg maakt beweging en gevoel in het lichaam mogelijk.

Het autonome zenuwstelsel

Het autonome of onwillekeurige zenuwstelsel kan eveneens beschadigd raken bij een dwarslaesie. Dit zenuwstelsel werkt gedeeltelijk via het ruggenmerg. Het geeft onder meer de boodschappen door die het mogelijk maken de blaas en darmen te legen, en regelt de bloedsomloop, het zweten en de seksuele functies. Deze functies zijn dan ook geheel of gedeeltelijk ontregeld.